De moderne moraal in glas in lood

Paradiso, wereldberoemd als Amsterdamse poptempel, lijkt geen voor de hand liggende plek voor het onderwerp euthanasie. Toch is het er prominent aanwezig, in een glas in loodraam.

Dat zit zo.

In de negentiende eeuw werd het gebouw neergezet voor het kerkgenootschap De Vrije Gemeente. Nadat het leeg was komen te staan en een tijdje gekraakt was geweest, besloot de stad er een jeugdcentrum in te vestigen. Al in de eerste maanden van 1968 traden er legendarische bands als Pink Floyd, The Pretty Things en Captain Beefheart op.

In de jaren ‘90 werd aan de kunstenaars Berend Strik en Hans van Houwelingen opdracht gegeven om de – veel eerder gesneuvelde – oorspronkelijke glas-in-loodramen te vervangen door eigentijdse ontwerpen. Op de ramen waren destijds filosofen en spirituele leiders afgebeeld.

Als leidmotief voor hun ontwerpen kozen de kunstenaars voor ‘de moderne moraal’, hedendaagse gebeurtenissen die ethische veranderingen teweegbrengen. Het ging om actuele thema’s als het homohuwelijk, secularisering, de ontdekking van het DNA en het recht op zelfbeschikking.

Dat laatste thema werd verbeeld in het raam met de titel: De Dood. Strik en Van Houwelingen plaatsten een advertentie waarin ze lieten weten op zoek te zijn naar iemand met een euthanasiewens. Ze kregen een reactie van de ernstig zieke, toen 48-jarige Andrea Voerman. De kunstenaars bezochten haar thuis, maakten een cameraopstelling met een zelfontspanner en vertrokken.

Andrea Voerman fotografeerde zichzelf op het moment dat zij stierf, op 10.11.2004, gekleed in kleurrijke rode kleding, op een bed met een helderblauw laken. Zo beschikte zij niet alleen zelf over haar dood, maar koos ze er ook voor om dat moment in een glas-in-loodraam voor eeuwig gestalte te geven. •