Mei 2019
jaargang 45, nr 2

Saskia Danen:
‘Heb het erover voor het te laat is’

De levenseindebegeleider:
wie, wat en hoe?

Jan van den Bout:
Rouw is voor iedereen anders

Katja ten Cate:
Uit proefschrift blijkt: geen euthanasie omdat arts vindt dat ruzie moet worden bijgelegd

Huisarts Bart Meijman:
‘Daar ben je dokter voor geworden, om betekenisvol te zijn’

Redactioneel


Dick Bosscher, hoofdredacteur

Er gaat vrijwel geen dag voorbij of het zelfgekozen levenseinde is in het nieuws. Juristen buigen zich over de vraag wat nou wel en niet is toegestaan, dokters debatteren over hun rol. In kranten breken deskundigen zich het hoofd over de daling van het aantal gemelde euthanasiegevallen in 2018 – en over de toename die weer zichtbaar is in de eerste maanden van dit jaar. Ook het strafrecht heeft een prominente plek in de discussies, met het teleurstellende arrest van de Hoge Raad in de zaak rond Albert Heringa en de kwestie rond de verpleeghuisarts die zich over enkele maanden voor de Haagse rechtbank moet verantwoorden. De NVVE vindt dat zorgvuldigheid bij euthanasie niet uitsluitend over regels gaat. Empathie en invoelbaarheid bij de arts moeten zwaar wegen bij de beoordeling van de vraag of een euthanasie zorgvuldig is verlopen. Dat vereist ook een goede relatie tussen de arts en zijn patiënt. Op dat vlak worden belangrijke stappen gezet met de intrede van Advance Care Planning.

Arts en patiënt overleggen samen over de toekomstige zorg, leggen afspraken vast en stellen die waar nodig bij in een volgend gesprek. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar dat is nog lang niet voor alle huisartsen en medisch specialisten zo. Zij zullen er dan ook niet altijd uit zichzelf over beginnen. Kaart het dus vooral zelf aan bij uw huisarts of specialist, luidt het advies in een verhelderend artikel in deze editie. ‘Praat erover’ wordt trouwens toch al meer en meer het devies. Dat geldt ook voor het onderwerp dementie. Hoe ga je het gesprek aan over de laatste levensfase met iemand die dementeert? Saskia Danen, adviseur in de dementiezorg, geeft de lezer een aantal handzame tips. En, zoals u van Relevant gewend bent, komt ook het persoonlijke verhaal aan bod. Katrien de Zeeuw vertelt vol bewondering over de laatste weken van het leven van haar ex-man Frans. In een hospice kreeg hij euthanasie, zodat hij, zoals hij het zelf zo mooi omschreef, op ‘zielsvakantie’ kon gaan.