Marleen Peters


Zó kies je een gevol­­machtigde
(als je die wilt)

Het zal u overkomen: door bewusteloosheid, een beroerte, afasie of dementie bent u wilsonbekwaam geworden en niet meer in staat zelf medische beslissingen te nemen. Het is dan belangrijk dat u iemand hebt aangewezen die uw wensen goed kent en opkomt voor uw belangen. Hoe kies je zo’n gevolmachtigde?

Is het verplicht een gevolmachtigde aan te wijzen?

Nee. Als u niet schriftelijk hebt vastgelegd wie uw vertegenwoordiger is, is in de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) de volgorde geregeld van personen die u kunnen vertegenwoordigen. Dit is in de eerste plaats uw partner (echtgenoot, levensgezel). Als er geen partner is of deze is er niet toe in staat, is de wettelijk vertegenwoordiger een ouder of kind, of – als deze ontbreken – een broer of zus. Per 1 januari van dit jaar zijn een grootouder en kleinkind aan dit rijtje toegevoegd. Als er geen familie meer is of als er onenigheid binnen de familie is, kan de kantonrechter een mentor of curator als vertegenwoordiger aanwijzen.

Als het al bij wet geregeld is, waarom zou ik dan zelf nog een gevolmachtigde aanwijzen?

Uw partner of kinderen hoeven het niet altijd eens te zijn met uw wensen rond het levenseinde, of u wilt hen wellicht niet met deze taak belasten. U kunt dan een goede vriend of vriendin of bijvoorbeeld een van uw kinderen schriftelijk aanwijzen als uw gevolmachtigde. De wens van deze gevolmachtigde wordt dan beschouwd als de uwe. Wijs zo mogelijk ook een plaatsvervangend gevolmachtigde aan voor het geval de eerste gevolmachtigde niet bereikbaar is.

Wat is de taak van een gevolmachtigde?CP?

De gevolmachtigde mag medische beslissingen over u nemen als u dat zelf niet meer kunt. Het is daarom heel belangrijk dat de gevolmachtigde uw wensen en levensvisie goed kent. Praat er regelmatig samen over en leg uw levensvisie en wensen ook schriftelijk vast, ter ondersteuning. Zorg ervoor dat het adres en telefoonnummer van de gevolmachtigde bekend zijn bij uw arts.

Ik vind het moeilijk de verantwoordelijkheid voor wanneer ‘de stekker eruit moet worden getrokken’ bij een ander neer te leggen.

Een gevolmachtigde beslist nooit wanneer het ‘genoeg’ is geweest. De taak van de gevolmachtigde is om aan de arts uit te leggen wat de persoon die hij of zij vertegenwoordigt, gewild zou hebben. De arts beslist of een behandeling wordt gestaakt of niet wordt aangevangen.

Ik ga ervan uit dat mijn kinderen straks in harmonie beslissingen zullen nemen.

Een arts zal – zo mogelijk – met alle kinderen spreken, maar slechts één persoon kan als vertegenwoordiger optreden. Als er meerdere kinderen zijn en u heeft geen van hen aangewezen als gevolmachtigde, kan dit – zeker als ze het onderling niet met elkaar eens zijn – tot conflictueuze situaties leiden. Als er snel beslissingen moeten worden genomen, zoals bij plotselinge bewusteloosheid of een beroerte, kan dit de zaak ernstig vertragen.

Als ik een van de kinderen aanwijs, zullen de anderen zich dan niet gepasseerd voelen?

Als u nu al vermoedt dat uw vertegenwoordiging straks problemen zal opleveren, is het des te belangrijker uw wensen wat betreft uw vertegenwoordiging goed met hen te bespreken. Bedenk dat er naast het nemen van medische beslissingen, ook zaken als de financiën en inboedel geregeld moeten worden. Verdeel de taken zoveel mogelijk zodat niemand zich tekort voelt gedaan.

Ik heb kind noch kraai, hoe vind ik dan een gevolmachtigde?

Wie geen familielid of een goede vriend(in) heeft die de taak van gevolmachtigde op zich kan of wil nemen, kan contact opnemen met de ouderenadviseur van de gemeente of een beroep doen op een professionele mentor. De nvve kan hierover met u meedenken. Regelmatig blijkt bij doorvragen dat er toch iemand in de directe omgeving te vinden is, die kan optreden als gevolmachtigde.

Ik ben gevolmachtigde. Wat kan ik doen als ik meen dat de arts niet handelt in de geest van mijn volmachtgever?

Vaak betreft dit het negeren van het behandelverbod. De gevolmachtigde kan de arts dan uitdrukkelijk wijzen op de WGBO waarin staat dat het behandelverbod rechtsgeldig is en gerespecteerd dient te worden. Meestal is dat voldoende. Mocht de arts dan toch nog geen gehoor geven aan de wens van de volmachtgever, dan kunt u via de rechter in een kort geding het stopzetten van behandelingen eisen. De nvve kan u helpen met het nemen van de juiste (juridische) stappen. Als de volmachtgever lid is van de nvve hoeft u zelf geen lid te zijn om een beroep te kunnen doen op steun.

Kan de gevolmachtigde voor mij om euthanasie vragen?

Nee, dat kan niet, dat kunt u alleen zelf doen. En als u dat niet meer kunt, geldt de wilsverklaring die u opstelde toen u nog zelf beslissingen kon nemen. Maar ook dan is de kans dat een arts u euthanasie wil of kan verlenen, niet groot. Zadel een gevolmachtigde daarom niet op met onrealistische wensen. Laat deze aan u hierover geen beloftes doen die in de praktijk niet kunnen worden waargemaakt.

Is het verstandig ook bij de notaris te laten vastleggen wie mijn gevolmachtigde is?

Dat is niet nodig. Het vaak gehoorde argument dat de arts dan zeker weet dat u wilsbekwaam was op het moment dat u de volmacht ondertekende, gaat niet op. Als u uw wilsverklaringen en een kopie van uw volmacht persoonlijk aan uw arts geeft en samen bespreekt, zal over de geldigheid geen misverstand kunnen bestaan.


Tekst: Marleen Peters • Illustratie: Bernet Ragetly

Deel deze pagina