Jamie van den Heuvel (28) foto­grafeert het eutha­nasie­traject van haar ‘tweede moeder’

Dicht op de huid

Jamie van den Heuvel (28) zit in het afstudeerjaar van de Nederlandse Academie voor Beeldcreatie als Dieneke, haar ‘tweede moeder’, besluit een euthanasietraject in te gaan. ‘Ik wist meteen dat dát het onderwerp voor mijn afstuderen zou worden, hier wilde ik een boek over maken. Mijn fotoprojecten staan altijd dicht bij mezelf en dichterbij kan bijna niet.’

'Maar ik vind het ook maatschappelijk relevant. Op tv en in de media komt het onderwerp euthanasie regelmatig aan bod, maar er wordt in mijn omgeving maar weinig over gesproken, terwijl het een heel mooie manier is om te gaan.’ De relatie tussen Jamie en Dieneke is bijzonder. Dieneke is niet Jamies biologische moeder. De band tussen Jamie en haar biologische familie is heel goed, maar Jamie vond bij Dieneke iets dat in haar leven ontbrak. Samen genoten ze van kunst en cultuur en reisden ze de wereld rond. ‘We waren echte soulmates,’ zegt Jamie. Acht jaar lang woonde ze bij haar ‘tweede moeder’ in huis, waarvan de laatste drie jaar als mantelzorger. ‘Dieneke had keelkanker en wilde vreselijk graag thuisblijven. Dus heb ik voor haar gezorgd. Samen met haar andere dochter overigens, met wie ik ook een heel goede band heb.’

Alle vrijheid > Dieneke gaf Jamie alle vrijheid voor het maken van de serie. Ze vond het ook niet nodig de beelden te zien. ‘Ik heb ontzettend veel foto’s gemaakt. Ik wist immers dat de tijd tikte. Je kunt geen enkele dag overdoen. Maar door de hoeveelheid foto’s raakte ik een beetje verdwaald. Gelukkig hielpen mijn docenten me bij het scherp krijgen wat ik wilde laten zien. De beelden zijn geen letterlijke vertaling van euthanasie, maar een metaforische van het emotionele proces. Van haar én van mij.’ Hoewel ze ook foto’s heeft gemaakt op het moment van de euthanasie, hebben die de selectie voor het boek niet gehaald. ‘Ze pasten niet goed genoeg qua stijl. Bovendien vind ik het belangrijk dat er ruimte voor de kijker blijft om een gevoel bij de foto’s te krijgen. Ik hoef niet alles in te vullen.’

‘Het beeld dat we samen in bed liggen is mij misschien wel het meest dierbaar, omdat onze verbondenheid daar zo zichtbaar is. Normaal gesproken werk ik niet met een statief. Ik moest mezelf nu dwingen dat wel te doen, omdat ik sommige beelden anders natuurlijk gewoon niet had kunnen maken.’ Dieneke liet Jamie beloven haar afstudeerjaar af te maken. ‘Ze was bang dat ik het zou uitstellen. Ik ben blij dat ik haar die belofte heb gedaan, want dat dwong me door te gaan. Dat ik cum laude ben afgestudeerd, voelt als een prachtig eerbetoon aan haar.’

jamievdheuvel.com

Tekst: Martien Versteegh