IN BEELD

image

De wind van morgen

Arjen Sevenster In de Knipscheer, € 19,50


‘Mijn ziekte heeft mijn leven op zijn kop gezet. Dat klinkt dramatisch, maar als je een doos op zijn kop zet, valt de oude inhoud eruit, samen met het stof van jaren en komt er ruimte voor nieuwe inhoud, voor nieuwe verhalen, voor nieuwe ervaringen, voor nieuwe inzichten.’ En die deelt Arjen Sevenster in dit heel persoonlijke relaas over zijn leven, nadat hij te horen heeft gekregen dat de uitgezaaide prostaatkanker niet te genezen is. De hoofdstukken met de prozaïsche titels Chemo 1 tot en met Chemo 6, gevolgd door Controle 1 tot en met Controle 12, die in eerste instantie zijn geschreven voor familie en vrienden, zouden de lezer misschien kunnen afschrikken. Dat zou eeuwig zonde zijn, want Sevenster is een begenadigd auteur, die dankzij zijn manier van schrijven, beschouwen én leven, troost kan bieden aan iedereen die met de dood te maken krijgt. Genadeloos openhartig over angst, verdriet, ongemakken en aftakeling viert Sevenster in De wind van morgen ook het leven, probeert hij in het hier en nu te genieten van alles wat er is, lijkt zijn ervaring ook een verdieping van zijn spirituele reis. ‘Ik spreek van “slechte dagen”, maar hoe slecht kan een dag zijn die een uitnodiging van vrienden brengt om thuis opgehaald te worden en de Japanse kersenbomen te bekijken, die in het Amsterdamse Bos in bloei staan?’ In het boek wisselen verhalen uit het dagelijkse leven zich af met herinneringen, parabels uit het zenboeddhisme waar Sevenster troost uit put, en rake gedichten. Deze wiskundige en wetenschappelijk uitgever blijkt namelijk ook een poëet te zijn. Tot zijn vreugde maakt hij kort voor zijn dood nog de boekpresentatie mee van zijn tweede dichtbundel Bloemen in de regen.

image

Het gewicht van de woorden

Pascal Mercier Wereldbibliotheek, € 24,99


Wat gaat er door je heen als je te horen krijgt dat je niet lang meer te leven hebt en hoe verhoud je je vervolgens tot het leven als blijkt dat je medische dossier verwisseld was met dat van iemand anders? En er eigenlijk niets met je aan de hand is? Dat is het hoofdthema van het recente boek van Pascal Mercier, bekend van Nachttrein naar Lissabon. Hoofdpersoon Simon Leyland is een zestiger die in Triëst de uitgeverij van zijn tien jaar eerder overleden vrouw runt. Een uitgeverij die hij verkoopt als hij hoort dat hij stervende is. Kort daarna blijkt dus dat hij die beslissing heeft genomen op basis van verkeerde informatie. Mercier, pseudoniem van filosoof Peter Bieri, weet op een prachtige manier de complexiteit van de menselijke emoties inzichtelijk te maken. Leyland worstelt met woede omdat hij de nalatenschap van zijn vrouw niet had hoeven verkopen, maar tegelijkertijd heeft hij ook oog voor al het moois dat het hem heeft gebracht: vrienden die hij ineens financieel kan helpen, nieuwe ontmoetingen in zijn geboorteland Engeland en de ruimte om niet alleen meer te vertalen, maar ook zelf te gaan scheppen. Hij begint aan het schrijven van een roman. Hij moet zijn leven opnieuw uitvinden en het schrijven van brieven aan zijn overleden vrouw helpt hem de weg te vinden: ‘Wat ik jou zal schrijven, zal geleid worden door mijn behoefte om mezelf te verduidelijken voor jou, zoals ik jou ken. Ik zal rekening houden met je verwachtingen, je bezwaren en je gevoelens zoals ik ze mij voorstel, zelfs al breng ik ze niet ter sprake. Je onuitgesproken oordeel zal een maatstaf zijn, ook al wijk ik er misschien vanaf. Er zal altijd sprake zijn van een dialoog, ook al laat ik jouw stem niet expliciet aan het woord komen. Ik zal er mij geborgen in voelen, ook al zullen er mij nooit meer woorden van jou bereiken.’ Het is een roman waarin niet zozeer een plot van belang is, als wel de belevenissen en overpeinzingen van Leyland. Niet alleen over zijn eigen sterfelijkheid, maar ook over het plotselinge overlijden van zijn vrouw, euthanasie, de zoektocht naar zichzelf, en de kracht en onvolkomenheid van woorden.

image

Liever sterven, zelfgekozen dood bij psychisch lijden

Geerdt Magiels Polis, € 20,00


‘In deze discussie over leven en dood mag nooit iets vanzelfsprekend worden. Alleen uitgebalanceerd informeren en kritisch en genuanceerd leren nadenken, ook over ethisch complexe kwesties, kan helpen mensen soeverein hun eigen weloverwogen beslissingen te leren nemen.’ Dit boek van Geerdt Magiels levert een bijdrage aan dit belangrijke uitgangspunt. De filosoof en bioloog heeft het geschreven op verzoek van Jeroen Nilis, die om psychische en fysieke redenen om euthanasie vroeg en dat kreeg. Het verhaal van Nilis komt uitgebreid aan bod, maar Magiels plaatst het in een bredere context. Wat gebeurt er met iemand die om psychische redenen uit het leven wil stappen? Wat is er mogelijk binnen de wet (in België en Nederland) en hoe kan het praten daarover en het gesprek over de optie van euthanasie helpen? Het gaat over de mogelijkheid van een ‘goede’ dood, waar bij zelfdoding zelden sprake van is. Noch voor de persoon in kwestie zelf, noch voor de achterblijvers, voor wie een zelfdoding bijna altijd een zeer traumatische gebeurtenis is. Maar het gaat ook over het leven, een leven dat in sommige gevallen dragelijker wordt enkel dankzij de wetenschap dat euthanasie een mogelijkheid is.

image

Mythen over zelfmoord

Derek de Beurs Boom, € 20,00


Derek de Beurs legt negen veelgehoorde mythen – of zou misverstanden misschien een betere term zijn? – over zelfmoord langs de lat van de wetenschap. Zo wordt vaak gezegd dat het aantal zelfmoorden (de woordkeuze is van De Beurs) significant stijgt rond de feestdagen. Geen onlogische gedachte, maar De Beurs neemt de lezer op een toegankelijke manier mee langs het beschikbare onderzoek en concludeert aan het einde van het hoofdstuk dat dit een mythe is. De stelling dat media invloed hebben op het aantal zelfmoorden beoordeelt hij wel als waar. Zo bespreekt De Beurs de belangrijkste opvattingen en misvattingen rondom dit complexe thema. En dat is nuttig, want het kan mensenlevens redden. Een aanrader dus voor iedereen die beroepsmatig of in zijn persoonlijke leven te maken heeft met mensen met suïcidale gedachten.

image

Huidhonger Verlangen naar liefde en intimiteit na partnerverlies en scheiding

Gemma Boormans & Esther Cohen Arbeiderspers, € 19,99


‘Iedereen die een tekort heeft aan aanraking weet hoe huidhonger voelt’, schrijven de auteurs van dit boek in het hoofdstuk ‘En toen kwam corona...’, dat vlak voor het ter perse gaan werd toegevoegd. Want ineens kregen heel veel mensen met het fenomeen te maken en voor al die mensen kan dit boek interessant zijn. Al geeft het geen antwoorden of trucjes: ‘Het is geen zelfhulpboek. Het is een aanmoediging om te leven met alles wat er is.’ Want dat verlangen naar aanraking bestaat nu eenmaal, het is immers een menselijke behoefte. En hoewel er misschien een taboe rust op het ervaren van lustgevoelens (kort) nadat je je partner bent kwijtgeraakt, is het ook een middel om ons aan het leven vast te houden. Dat zegt seksuoloog en psycholoog Ellen Laan, een van de experts die in het tweede deel van het boek aan het woord komen. ‘Lustgevoelens zijn nog niet zo verkeerd, misschien vertellen ze je dat het je lukt weer een beetje naar het leven toe te buigen.’ Naast de interviews met deze experts komen in het eerste deel ook veel ervaringsdeskundigen aan het woord. Verhalen die laten zien wat er zich allemaal kan aandienen in tijden van rouw. Het boek maakt duidelijk dat het goed is alles te doorvoelen, je behoeftes en wensen er te laten zijn en erover te praten. Lust en huidhonger uit de taboesfeer halen. De boodschap van het boek is: wat je voelt, is heel normaal. En dat kan voor veel mensen in de verdrietige, verwarrende periode na het verlies van een geliefde, een belangrijke en troostrijke gedachte zijn.

Tekst: Martien Versteegh