IN BEELD

image

Ik val niet, ik dans

Margot van Schayk Spectrum, € 20,99


‘Er zit geen vijand in mij waar ik tegen vecht. Dit is allemaal onderdeel van de Margot die ik ben en liefheb. Een militant onderdeel, maar toch. Kanker is een instructeur die mij hardhandig vormde. Mij opwachtte op momenten waarop ik het totaal niet verwachtte, in het donker. En mij steeds met mijn neus op de feiten drukt: hoe breekbaar en mooi het leven is – zolang het er is. Dat is kanker. Het triggert een uitbundige liefde en eerbied voor het leven, dat zomaar voorbij kan zijn.’ Deze boodschap is voelbaar in het hele boek dat van Margot van Schayk schreef over haar leven met kanker. In 2019 krijgt ze te horen dat ze weer kanker heeft. Het is de vierde keer. Maar dit keer is het anders. Ten eerste omdat ze nu moeder is van een 7-jarige zoon. En ten tweede omdat ze dit keer waarschijnlijk niet meer beter wordt. Van Schayk schrijft prachtig, ze wisselt haar verhaal af met brieven aan haar zoon, brieven aan haar tumor, gedichten en quotes. Het is een boek dat je bijna niet weg kunt leggen, al verzet alles in je lijf zich tegen het vervolg van het verhaal.

image

Zorg, zingeving en waardigheid

Gesprekken over tegenslag in gezondheid

Pieter Grimbergen Lannoo Campus, € 22,99


‘Dit boek kan je doen stilstaan bij begrippen als kwetsbaarheid en moed. Bij imperfectie versus perfectionisme. Bij wilskracht en geestkracht. En bij iets wat belangrijk is, of je nu ziek of gezond bent: het nemen of het behouden van de eigen regie.’ Pieter Grimbergen deelt zijn persoonlijke verhaal over hoe hij zijn carrière als pianist moest opgeven wegens gezondheidsklachten. Hij koos ervoor coach te worden, geïnspireerd door de boeken van de katholieke priester en later hoogleraar Henri Nouwen. Grimbergen laat twaalf mensen aan het woord over hun zoektocht naar waarden bij tegenslag in gezondheid en wil zijn lezers inspireren met kunst van Rembrandt, gedichten en muziek. Grimbergen nodigt met zijn boek iedereen uit, of je nu gezond bent of niet, om je vragen lief te hebben. ‘Het stellen van vragen is belangrijk om tot de kern te komen, tot je waarden. […] Vragen kunnen helpen in de zoektocht naar zingeving.’

image

Branduren

Cobi van Baars Atlas Contact, € 21,99


Het boek van Cobi van Baars bestaat uit twee delen: Begin en Einde. In het eerste deel krijgen Naomi en Bient een dochter, Lonneke, in het bijzijn van hun beider ouders. Ieder hoofdstuk wordt beschreven vanuit het perspectief van een van die zes familieleden. Met een genadeloze blik legt Van Baars de onderlinge verhoudingen onder de loep, de misverstanden, de angsten, de niet waargemaakte verwachtingen. Ze zitten te dicht op elkaar. Er is te weinig harmonie. In deel twee is er een aantal jaren verstreken. Lonneke gaat inmiddels naar school. De onderlinge relaties zijn veranderd, er is afstand ontstaan. Maar Van Baars laat de lezer geen enkele afstand nemen. Ze grijpt je op de eerste pagina van het boek al bij de strot en zorgt ervoor dat je extreem dichtbij blijft. Ongemakkelijk dichtbij. Bij een geboorte én bij een sterven. Een euthanasie, die niet helemaal verloopt zoals je dat graag zou willen. Er is een bezoek aan het ziekenhuis nodig, omdat de verpleegkundige de naald er niet goed in krijgt. ‘Het spijt me dat het even duurt. De anesthesist is weggeroepen vanwege een spoedgeval. We kijken nu of er een vervanger beschikbaar is.’ ‘Een spoedgeval?’ ‘Een levensbedreigende situatie.’ Ze aarzelt niet eens. Natuurlijk niet. De rangorde is duidelijk. De mensen die willen leven gaan voor. In een ziekenhuis al helemaal. Maar wat hier genegeerd wordt, is dat de wens om te sterven sterker kan zijn dan de wens om te leven ooit geweest is. Ik voel paniek opkomen.’ Een fenomenaal boek, dat ondanks alle rauwe emoties en ingewikkelde menselijke interacties, toch hoop biedt. Uiteindelijk gaat het over liefde: ‘Ik haal diep adem. Liefde. Ja. Liefde. En meteen is daar weer die geboorte met dat ontzaglijke geluksgevoel. Totale onbesmette onvoorwaardelijke liefde. Misschien is die alleen te ervaren op de grenzen van het leven. Als ballast nog niet bestaat of weer wegvalt.’

image

Het leven, het leven

Ivan Wolffers De Geus , € 20,99


Al twaalf jaar lang schrijft Ivan Wolffers elke week een stukje over ‘de tocht naar mijn door de dokter aangekondigde einde. […] Wie verwacht nu meer dan 500 stukken over de dood te schrijven? En iemand die voorbij de 600 gaat, moet wel helemaal een idioot zijn. Op een goed moment ben je toch helemaal niet meer bezig met schrijven over de dood maar over het leven. En is dat niet het geheim van het verhaal? Dat Magere Hein altijd in de coulissen staat terwijl wij proberen te leven en dat dit nu precies onze verhalen spannend maakt?’ Wolffers, bij wie in 2002 kanker werd geconstateerd, schrijft dus verhalen over het leven. Hij schrijft onderhoudend, eerlijk, neemt de lezer mee zijn leven in met alle jubelmomenten en kwetsbaarheden en maakt dat alles invoelbaar. Als hij schrijft dat hem al tijden opvalt dat sterven in de mode is, dat er steeds meer boeken en televisieprogramma’s van en over mensen zijn die hun levenseinde in de ogen kijken, vermoed ik dat hij wel weet dat hij meelift op die mode. Maar hij lijkt zich er ook tegen af te zetten. Dat voelt wat wonderlijk, want dit boek mag dan over het leven gaan, het gaat zonder twijfel ook op allerlei manieren over de dood. Alleen meent Wolffers dat de dood vanzelf komt, dat het niet veel zin heeft daar te lang bij stil te staan, te menen dat hij te vroeg of te laat komt. ‘De dood bestaat niet om het leven zin te geven. Het feit dat wij kunnen denken betekent dat alles wat we doen en laten, en alles wat we lezen, zien, horen en verzwijgen, is bedoeld om de schoonheid van het leven, van de natuur, van de liefde, van de lust, van de hoop te bezingen en van betekenis te voorzien. Aan het eind hebben we dan een kunstwerk van ons bestaan gemaakt, de een bescheiden, de ander pompeus.’

image

De kolibrie

Sandro Veronesi Prometheus, € 22,99


Wat als je in een land woont waar euthanasie niet legaal is? Dan zoek je naar een oplossing. Dat geldt in ieder geval voor de hoofdpersoon Marco Carrera uit het Italiaanse boek De kolibrie van Sandro Veronesi. Het is een van de vele verhaallijnen in dit even intrigerende als onnavolgbare boek over familie, de liefde, kinderen en de dood. De dood in vele verschijningen. Een dood die te lang op zich laat wachten en een dood die de hel aankondigt. ‘Ik wilde de man worden die dingen aanraakt waarvan de meeste mensen niet eens weten dat ze er zijn’, zegt Veronesi in een interview in De Volkskrant. Wat mij betreft is die missie geslaagd.

image

Dichtbij

Het levenseinde van een kind Paula van Driesten € 26,00


‘Het onderwerp kinderen en sterven is nog steeds moeilijk bespreekbaar in onze maatschappij. […] Als er nagedacht wordt over het overlijden van een kind vanuit alle betrokken partijen, deel dit dan op tijd met elkaar. Er kan dan eerder nagedacht worden over de kwaliteit van leven van een kind’, schrijft Paula van Driesten in het voorwoord van haar aangrijpende verslag in woord en beeld over het sterven van haar zoon Tycho. Van Driesten nodigt de lezer uit om dichtbij te komen. Heel dichtbij. En dankzij de korte heldere gedichten en aangrijpende foto’s is het bijna onmogelijk níét geraakt te worden door dit boek.

Tekst: Martien Versteegh