NVVE nieuws


NEDERLAND ZOU VERBOD OP HULP BIJ ZELFDODING MOETEN AANPASSEN

Nederland zou een uitspraak van de Duitse rechter moeten aangrijpen om het wettelijke verbod op hulp bij zelfdoding aan te passen. Dat betoogt de NVVE in reactie op het vonnis. Het Duitse Bundesverfassungsgericht in Karlsruhe oordeelde dat het Duitse verbod op hulp bij zelfdoding in strijd is met de grondwet. Volgens het hof hebben mensen recht op een

‘zelfgekozen dood’ en mogen zij daarbij gebruikmaken van de vrijwillige hulp van derden. In Nederland is hulp bij zelfdoding in artikel 294 lid 2 van het Wetboek van Strafrecht verboden. De NVVE is van mening dat het nu aan de Nederlandse wetgever is ervoor te zorgen dat dit verbod wordt opgeheven. De vereniging pleit hier al jaren voor.


SPANJE EN PORTUGAL HEBBEN (BIJNA) EEN EUTHANASIEWET

Met een ruime meerderheid nam het Spaanse parlement half februari een wetsvoorstel aan dat euthanasie legaliseert. Het Portugese parlement deed een week later hetzelfde. In Spanje kan iemand euthanasie krijgen als hij terminaal ziek is of een ernstige chronische aandoening heeft die het leven ‘ondraaglijk’ maakt. De betrokkene moet zijn wil in een schriftelijke verklaring vastleggen. Twee artsen moeten het verzoek beoordelen en een aparte commissie toetst het.

De wet moet nog worden behandeld in de Senaat. In Portugal kan de president zijn veto nog over de wet uitspreken, maar het parlement kan dat ook weer wegstemmen. Euthanasie is in Portugal alleen mogelijk op initiatief van wilsbekwame, terminale patiënten. Er is een diagnose vereist die door een medische commissie moet zijn goedgekeurd. Euthanasie bij minderjarigen en mensen met psychische problematiek is verboden.


HOGE RAAD BEVESTIGT: EUTHANASIE MAG OOK BIJ VERGEVORDERDE DEMENTIE

Euthanasie mag ook worden gegeven aan patiënten met vergevorderde dementie. Dat heeft de Hoge Raad eind april bevestigd in de zaak tegen de verpleeghuisarts die in 2016 een wilsonbekwame 74-jarige patiënte euthanasie had gegeven. Eerder werd de arts, inmiddels met pensioen, door de rechtbank ontslagen van rechtsvervolging. Het Openbaar Ministerie ging in cassatie ‘in belang der wet’. De uitspraak van de Hoge Raad zou geen gevolgen meer hebben voor de arts. Die kreeg daarmee definitief dus geen straf opgelegd. Het is voor het eerst sinds de euthanasiewet in werking trad, in 2002, dat de Hoge Raad zich over de uitleg van de wet uitspreekt. De Hoge Raad bevestigde ook dat een arts aan de wilsonbekwame patiënt geen bevestiging hoeft te vragen over diens schriftelijk euthanasieverzoek. Daarnaast stelde het hoogste rechtscollege dat een wilsverklaring ‘niet eenduidig’ hoeft te zijn. Door de wilsverklaring te interpreteren en de omstandigheden te beoordelen moet de arts

voldoende zekerheid verkrijgen dat de situatie is ontstaan waarin de patiënt had willen overlijden. Dit is positief nieuws voor alle mensen in Nederland die een schriftelijk euthanasieverzoek opstellen. De NVVE is dan ook tevreden over de uitspraak van de Hoge Raad. Ze verwacht dat artsen zich erdoor gesteund voelen. Het komt in de praktijk weinig voor dat euthanasie wordt verleend aan wilsonbekwame patiënten met dementie. NVVE-directeur Agnes Wolbert: ‘Ons advies blijft dat patiënten samen met de arts en naasten proberen te voorkomen dat pas bij wilsonbekwaamheid wordt gesproken over euthanasie. De NVVE beveelt hierin een proactieve houding van de arts aan.’ De NVVE heeft zich altijd op het standpunt gesteld dat een arts die zo zorgvuldig handelt als de verpleeghuisarts deed, zich niet voor een strafrechter zou hoeven te verantwoorden. De Hoge Raad zegt dat strafvervolging inderdaad niet altijd de meest aangewezen reactie is. De toetsing of euthanasie zorgvuldig is uitgevoerd, moet in principe buiten het strafrecht plaatsvinden.


ARTSEN IN BELGIË VRIJGESPROKEN NA EUTHANASIE AAN PSYCHIATRISCHE PATIËNT

Een volksjury in België heeft begin dit jaar twee artsen en een psychiater vrijgesproken van ‘gifmoord’. De drie waren in 2010 betrokken bij de euthanasie op basis van psychisch lijden aan de 38-jarige Tine Nys. De zaak deed veel stof opwaaien. Het was de eerste keer in België dat artsen zich voor de rechtbank moesten verdedigen voor de uitvoering van een euthanasie. De Belgische euthanasiewetgeving werd, net als in Nederland, in 2002 van kracht. Tegen het vonnis heeft het Openbaar Ministerie geen cassatieberoep aangetekend. Daardoor is de vrijspraak definitief. De familie van Nys deed dat wel. De artsen zouden mogelijk nog een schadevergoeding moeten betalen.

De psychiater, Lieve Thienpont, houdt zich al jaren bezig met patiënten die vanwege psychisch lijden om euthanasie vragen. In haar boek Libera me uit 2015 breekt ze een lans voor deze patiënten. De zaak heeft zo’n tien jaar geduurd. In de Belgische krant De Standaard zei ze: ‘Het belangrijkste is dat we kunnen verdergaan met het helpen van mensen die geen perspectief meer hebben op een humaan leven of een humane dood, als hun lijden onomkeerbaar is. Het is ook een erkenning voor mensen die zwaar psychisch lijden. Soms is dit nog het enige wat we voor hen kunnen doen.’


NVVE OVER JAARVERSLAG RTE: BEWIJS DAT EUTHANASIE-PRAKTIJK ‘BIJZONDER ZORGVULDIG’ IS

Het jaarverslag van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie (RTE) over 2019 bewijst opnieuw dat de euthanasiepraktijk in Nederland bijzonder zorgvuldig is. Dat zegt de NVVE in reactie op het verslag dat half april werd gepubliceerd. Het aantal gemelde gevallen is weliswaar 3,8 procent hoger dan het jaar ervoor, maar vertoont al lange tijd geen grote schommelingen. Van het totaalaantal sterfgevallen in Nederland in 2019 is 4,2 procent overleden ten gevolge van euthanasie. Dat percentage is al jaren redelijk stabiel. De NVVE stelt bovendien vast dat er een zeer gering aantal zaken is waar een RTE vraagtekens bij plaatst. Vorig jaar vond de RTE in slechts 4 op de 6361 gemelde zaken dat niet aan alle zorgvuldigheidseisen was voldaan. Dat is minder dan 0,1 procent.

De NVVE noemt het bijzonder dat vorig jaar 17 keer euthanasie is verleend aan een (echt)paar en dat in al die gevallen aan de zorgvuldigheidseisen is voldaan. Uiteraard moeten beide personen aan de criteria voldoen, maar het feit dat aan deze innige wens van een paar kan worden voldaan, getuigt van een groot invoelend vermogen van de betrokken artsen, aldus de NVVE. Euthanasie wordt nog steeds vooral verleend aan mensen die lijden aan kanker, aandoeningen aan het zenuwstelsel, hart- en vaataandoeningen, longaandoeningen en een combinatie van aandoeningen. In twee van de in 2019 ontvangen meldingen is de euthanasie verleend op grond van een schriftelijk euthanasieverzoek van een patiënt met vergevorderde dementie. In beide zaken concludeerde de RTE dat aan de zorgvuldigheidseisen was voldaan.