FREDERIQUE RETSEMA IN DE REGIESTOEL

LEEFTIJD 51 | WOONPLAATS AMSTELHOEK | WERK ICT-CONSULTANT | PRIVÉ ALLEENWONEND LID VAN DE NVVE SINDS 2007

KEURINGSTRAJECT ‘Ik wil nog lang niet dood, maar maak me wel al grote zorgen over de regie die ik in mijn laatste fase zal hebben. Ik moet er niet aan denken dat andere mensen gaan bepalen wat goed voor me is, terwijl ik dat zelf allang weet. Mijn angst is dat ik in een soort keuringstraject terechtkom, waarmee mijn wachten en lijden verlengd worden. Die ervaring heb ik namelijk met de transgenderzorg. Beslist en vol goede moed meldde ik me op mijn 36e aan voor een geslachts­veranderingsoperatie. Dat deed ik bij hetzelfde ziekenhuis als waar ik tien jaar daarvoor behandeld was voor mijn diabetes. Maar zoveel vrijheid en eigen verantwoorde­lijkheid als ik tijdens die behandeling kreeg, zo’n groot examen moest ik afleggen om mijn lichaam te mogen veranderen. Ik kwam in één grote zee van regels en protocollen terecht.’

OVERGELEVERD ‘Met het doel “zorgvuldig te handelen” waren er zoveel voorwaarden aan verbonden. Zo moest ik zes gesprekken voeren met een psycholoog en werd ik gedwongen om mijn familieleden te betrekken bij mijn keuze. Ik voelde me overgeleverd aan een multi­disciplinair team, waarbij iedereen betrokken leek bij mijn lot, behalve ikzelf. Na een jaar kreeg ik dan eindelijk het groene licht om hormonen te gebruiken. Maar pas toen bleek dat de arts me die om allerlei redenen niet wilde voor­schrijven. Hadden ze dat niet voor dat hele psychologische traject kunnen checken? Ik voelde me zo bedonderd.’

ANGST ‘Het is uiteindelijk goed gekomen, ik mocht mijn lichaam veranderen. Maar de ervaringen hebben mijn vertrouwen geschaad: hoeveel inbreng heb je als patiënt nou eigenlijk? En waarom is die bij diabetes, kanker of een gebroken knie groter dan bij een transgender- of doodswens? Dat is typisch Nederland, vind ik: dankzij de zorg­vuldigheidsrichtlijnen die eraan gekoppeld zijn, lopen we in de transgender- en de laatstewilzorg voorop. Maar het gevolg is wel dat degenen om wie het écht gaat, er niet zo veel over te zeggen hebben. En dat een inhoudelijk debat over wat de controle­mechanismes werkelijk toevoegen, niet meer gevoerd wordt. Want uit angst voor impulsief handelen en voor mensen met spijt, gaat de buitenwereld in alle protocollen mee.’

IN EIGEN HAND ‘Huidige ontwikkelingen stemmen me weinig hoopvol. Het Openbaar Ministerie stelt zich meer rigide op en mocht Pia Dijkstra’s voorstel voor hulp bij voltooid leven er doorheen komen, dan gaan we een nieuwe generatie keuringsmensen opleiden die besluiten wat een ander nodig heeft. Ik hoop dan ook vurig dat de NVVE en gerelateerde instanties ervoor kunnen zorgen dat het belang van de patiënt voorop blijft staan, in plaats van een protocol, wet of allerlei angsten. Volgens mij is willen sterven net zo normaal als willen leven, hoe moeilijk dat voor de omgeving soms ook te verteren valt. Zelf wil ik mijn dood in eigen hand hebben, liefst met een pil. En echt, niemand hoeft bang te zijn dat ik die impulsief zou slikken. Net als bij mijn keuze om van geslacht te veranderen, zal ik ook hierbij niet over één nacht ijs gaan.’ •

Ook eens plaatsnemen In de regiestoel? Mail naar relevant@nvve.nl

tekst: Teus Lebbing | foto’s: Maurits Giesen