Februari 2021, Jaargang 47, nummer 1

Maarten en Mieke Veth stapten samen uit het leven

Sigrid Kaag: ‘Andere partijen moeten nu kleur bekennen’

Wim van Dijk bedacht alternatieve route voor euthanasie en richtte politieke partij op

Marjolein Broeren: ‘Mijn grootste angst: dat Maxine zou lijden voor haar dood’

Elly Vlaming over acht jaar overleven: ‘Ik verras mezelf ook’

Jeannette Croonen stopt na twaalf jaar Stichting Euthanasie en Psychiatrie

Met wie spreek ik over mijn sterfbed?

Natashe Lemos Dekker onderzocht hoe mensen streven naar een ‘goede dood’

Redactioneel


Verkiezingen

Met de verkiezingen voor de Tweede Kamer in aantocht besloten we na te gaan wat de politieke partijen zoal in hun verkiezings­programma’s te melden hebben over levenseindevraagstukken. Dat leverde niet echt een rijke oogst op. En een stemadvies al evenmin, we gaan ervan uit dat leden van de NVVE op basis van de aangedragen informatie zelf een keuze kunnen maken. Naast een overzicht van de programma’s wilden we ook de lijsttrekkers van de grootste partijen aan het woord laten. Hoe denken zij over de thema’s die NVVE-leden zo na aan het hart liggen? Wat kan er nog verbeteren in Nederland voor mensen die zelf willen bepalen hoe, wanneer en waar zij overlijden? Hoewel de oplage van Relevant voor een groot podium kan zorgen, stonden de politici niet te trappelen om ons te spreken. Sommige partijen reageerden in het geheel niet, ook niet toen we vroegen of dan de portefeuillehouder geïnterviewd kon worden. Andere partijen lieten weten het echt te druk te hebben. Uiteindelijk waren alleen VVD Ockje Tellegen) en D66 (Sigrid Kaag) bereid. Daarmee spreken we niet met de minsten, want de VVD heeft als een van de weinige partijen uitgesproken standpunten over medisch-ethische kwesties.

Terwijl D66, nu Pia Dijkstra niet terugkeert in de Kamer, het eigen initiatiefwetsvoorstel Voltooid Leven moet zien te redden. Dat er partijen zijn die werkelijk geen letter wijden aan het levenseinde, is toch wel zorgwekkend. Het onderwerp houdt de mensen namelijk wel degelijk bezig. Ook in deze Relevant staan weer verhalen waar de politiek op zijn minst iets van zou moeten vinden. Euthanasie bij kinderen bijvoorbeeld. Of de nog altijd moeilijke positie van mensen met een psychiatrische aandoening die hun doodswens bespreekbaar willen maken. En een terugkerend dilemma: hoe zorgen we ervoor dat het euthanasieverzoek van een patiënt met dementie serieus wordt genomen? Frederique Retsema zegt het treffend in de rubriek In de regiestoel: ‘Volgens mij is willen sterven net zo normaal als willen leven.’ Ze vergelijkt een doodswens met haar wens om van geslacht te veranderen. ‘Dat is typisch Nederland. Dankzij de zorgvuldigheids­richtlijnen lopen we in de transgender- en de laatstewilzorg voorop. Maar het gevolg is wel dat degenen om wie het écht gaat, er niet zo veel over te zeggen hebben.’ • Dick Bosscher, hoofdredacteur